İsveçrə və Fransa alimləri qanda şəkərin səviyyəsini fasiləsiz izləyən və artıq qlükozanı oksidləşdirərək parçalayan implant hazırlayıblar. Qurğu qanda qlükozanın səviyyəsini normallaşdırmağa və bədən çəkisini azaltmağa kömək edir. İmplantın effektivliyi diabetli siçanlar üzərində aparılan təcrübələrdə yoxlanılıb.
Tədqiqat müəlliflərinin sözlərinə görə, 2-ci tip diabet, piylənmə və maddələr mübadiləsi pozuntuları ilə mübarizəyə dünya səhiyyə sistemi hər il təxminən 3 trilyon dollar xərcləyir. Hazırlanan simsiz implantın məqsədi dərman qəbuluna ehtiyac olmadan qanda şəkərin səviyyəsini tənzimləmək və çəkinin azalmasına kömək etməkdir.
İsveçrə Ali Texniki Məktəbinin (ETH) professoru Martin Fussenegger və həmkarları qeyd edirlər ki, diabet, piylənmə və qalxanabənzər vəzinin bəzi xəstəlikləri uzunmüddətli müalicə tələb edir. Bu zaman istifadə olunan insulin və digər hormonal preparatlar orqanizmdə nisbətən tez parçalandığından onların müntəzəm qəbulu zərurəti yaranır.
Bu problemi həll etmək üçün alimlər dərmanları tədricən ifraz edən və ya hüceyrə kulturları vasitəsilə istehsal edən implantlar hazırlayırlar. Lakin belə sistemlərdə hüceyrələrin immun sistemindən qorunması və oksigenlə kifayət qədər təmin olunması ciddi çətinliklər yaradır.
Yeni implant isə fərqli prinsip əsasında işləyir. Qurğu elektrik enerjisindən istifadə edərək qandakı qlükozanı parçalaya bilir. O, qrafit əsaslı səth üzərinə yerləşdirilmiş, platinlə örtülmüş qızıl nanohissəciklərdən ibarətdir və polimerlərin qoruyucu təbəqəsi ilə örtülüb. Sistemin işini qandakı qlükoza səviyyəsini fasiləsiz ölçən avtonom kompüter idarə edir.
Təcrübələr zamanı implant piylənmə və 1-ci tip diabetdən əziyyət çəkən siçanların orqanizminə yerləşdirilib. Qurğu işə salındıqdan cəmi bir saat sonra gəmiricilərin qanında şəkərin səviyyəsi normallaşıb. Orqanizmdə enerji mübadiləsi qlükozadan istifadədən yağların yandırılmasına doğru dəyişib. Altı həftə sonra siçanların çəkisinin azaldığı və lipid mübadiləsinin normallaşdığı müşahidə olunub.
Alimlər hesab edirlər ki, gələcəkdə oxşar texnologiya 2-ci tip diabetli xəstələrdə də qanda şəkərin səviyyəsini tənzimləmək üçün istifadə oluna bilər. Bununla belə, texnologiyanın insanlarda effektivliyini və təhlükəsizliyini təsdiqləmək üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var.
Ülkər XASPOLADOVA,
“Azərbaycan”
jpg_1792100672.jpg)
