Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası çərşənbə axşamı BMT mandatlarının - təşkilatın işinə rəhbərlik edən üzv dövlətlər tərəfindən qəbul edilən qərarların sistem daxilində necə yaradıldığını, tətbiq olunduğunu və nəzərdən keçirildiyini gücləndirmək üçün mühüm qətnamə qəbul edib.
AZƏRTAC təşkilatın məlumatına istinadla xəbər verir ki, bu addım BMT-ni dəyişən dünyada nəticələr əldə etmək, daha təsirli, ardıcıl və yaxşı təchiz olunmuş hala gətirmək üçün sistem miqyasında islahat səyi olan UN80 Təşəbbüsü çərçivəsində böyük bir mərhələni qeyd edir.
Baş Assambleyada çıxış edən Baş katib Antonio Quterreş sənədin qəbulunu alqışlayıb və onu “tarixi qətnamə” və “böyük bir addım” adlandırıb. “Bu gün qəbul edilən qətnamə BMT mandatının tam fəaliyyəti haqqında ortaq anlayışı və onun hər bir addımını gücləndirmək üçün müştərək öhdəliyi əks etdirir”, - deyə təşkilatın rəhbəri üzv dövlətlərə bildirib. O əlavə edib: “Bugünkü qətnamə UN80 Təşəbbüsünün ambisiyasını konkret, praktiki fəaliyyətə çevirməyə kömək edir”.
Təşkilata üzv dövlətlər mandatlar yaratmaqla bütün BMT sisteminə sülhü və təhlükəsizliyi dəstəkləməkdən və humanitar yardımın çatdırılmasından tutmuş inkişafın təşviqinə, insan hüquqlarının qorunmasına qədər qlobal problemlərin necə həll ediləcəyi barədə təlimat verir və istiqamətləndirir. Lakin zaman keçdikcə, çox sayda mandat praktik çətinliklər yaradıb. 1946-cı ildən bəri BMT-nin əsas qurumlarında 40 mindən çox qətnamə, qərar və bəyanat qəbul edilib, amma indi bu, getdikcə daha da çətinləşən bir mənzərəyə çevrilir. Bu, təkrarlanmaya və üst-üstə düşməyə, hesabatların və görüşlərin çoxalmasına, sistemdə məhdud görünürlük və nəzərdən keçirmə mexanizmlərinə səbəb olub. Eyni zamanda, üzv dövlətlərə, habelə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı sisteminə ağır bir yük qoyur, mandatların effektiv və səmərəli şəkildə həyata keçirilməsini təmin etməyi çətinləşdirir.
Qətnamə Birləşmiş Millətlər Təşkilatına təkrarlanmanı, parçalanmanı və səmərəsizliyi azaltmağa kömək edərkən, üzv dövlətlərin getdikcə daha mürəkkəb mandat mənzərəsində hərəkət etməsini asanlaşdırmaq məqsədi daşıyır. Mandatların necə tərtib edildiyini, çatdırıldığını və nəzərdən keçirildiyini gücləndirmək isə BMT sisteminin qərarları nəticələrə necə çevirdiyini təkmilləşdirmək məqsədi güdür.
Bununla yanaşı, qətnamədə bütün üzv dövlətlər və müşahidəçilər üçün açıq olan mandatların icrasının rəsmi “Ad Hoc” işçi qrupu vasitəsilə həyata keçirilməsi qərara alınıb. Tapşırıqlara, məsələn, daha yaxşı praktik şablonların hazırlanması, güclü icmal bəndləri və mövcud mandatların daha nəzərdən keçirilməsi daxildir.
“Bu, böyük addımdır, amma həm də başlanğıcdır. Biz mandatların necə dəstəkləndiyini və tətbiq olunduğunu təkmilləşdirmək üçün İşçi Qrupunun rəhbərliyi altında vahid, əlaqəli bir təşkilat kimi çalışacağıq”, - deyə A. Quterreş bildirib. O, bunun üzv dövlətlərin rəhbərliyi altında davam edən bir proses olduğunu bir daha təsdiqləyib.
Bu fikri təkrarlayan Baş Assambleyanın prezidenti Annalena Berbok sənədin qəbulunun daha geniş islahat səylərində mühüm bir addım olduğunu bildirib və üzv dövlətləri işin növbəti mərhələsində fəal iştiraka dəvət edib.
“Bu gün biz BMT-ni daha çevik, daha səmərəli, daha təsirli hala gətirmək və gələcəyə uyğunlaşdırmaq üçün vacib bir addım atdıq ki, təşkilat xidmət etdiyimiz insanlar üçün daha yaxşı nəticələr göstərsin”, - deyə o bildirib.
