Azərbaycanda arıçılıq sahəsində müasir yanaşmaların tətbiqi, arı sağlamlığının qorunması və biotəhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirilməsi məqsədilə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Xidmətlər Agentliyinin Aqrar Təlim Mərkəzinin təşkilatçılığı ilə Şəki şəhərində “Arı xəstəliklərinin idarə edilməsi: müasir çağırışlar və biotəhlükəsizlik” mövzusunda genişmiqyaslı təlim proqramı keçirilir. Proqramın növbəti sahə sessiyası Zaqatala rayonunun Yuxarı Tala kəndinin dağlıq ərazisində Azərbaycanda ilk dəfə “Boz Qafqaz” dağ arılarının genefondunun öyrənilməsi və damazlığının inkişaf etdirilməsi üçün təşkil edilən təcrid zonada davam etdirilib.
AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, yerli və beynəlxalq ekspertlərin, dövlət qurumlarının nümayəndələrinin, baytarlıq mütəxəssislərinin və arıçıların iştirak etdiyi sahə təlim-təcrübə sessiyasında arı xəstəliklərinin effektiv idarə olunması, qabaqcıl beynəlxalq təcrübənin öyrənilməsi və praktik biliklərin artırılması mövzusu ətrafında praktik və təcrübi mövzularda müzakirələr aparılıb.
Zaqataladan olan arıçı, boz- qafqaz dağ arıları təcrid zonasının layihə rəhbəri Mövləddin Qurbanəliyev iştirakçılara həyata keçirilən işlər barədə məlumat verib. Tarixi mənbələrdə göstərilir ki, “Boz Qafqaz” dağ arı cinsinə ilk dəfə Böyük Qafqazın cənub yamaclarında rast gəlinib və yerli əhali onun balından istifadə edib. Daha sonralar əhali həmin arı ailələrini yaşayış məntəqələrinin yaxınlığına köçürməklə özlərinin əsas qida mənbəyinə çevirib, sonrakı mərhələlərdə isə sataraq ailə gəlirlərini formalaşdırıblar. Bu arının məhsulu keyfiyyətinə və tərkibinin zənginliyinə görə bütün zamanlarda digər arı məmulatlarından fərqlənir.
İqlim, flora və faunasına eləcə də təbii minerallara görə ölkəmizin iqtisadi rayonları arıçılıq üçün əlverişli sayılır. Lakin son illər ölkəmizdə arı ailələrində müşahidə olunan kütləvi xəstəlik və ölüm halları mütəxəssis və tədqiqatçıları ciddi narahat edir.
Arıçılıq üzrə elmi tədqiqatçı Rəfiqə Qazi bildirib ki, son zamanlar Azərbaycanda kütləvi arı itkiləri müşahidə olunur. Bunun bir neçə səbəbi ola bilər ki, arılara mənfi təsir göstərir. Arılarda itkilər olduğu zaman məhsuldarlıq da azalır:”Məsələn, bu il havaların yağıntılı keçdiyini müşahidə edirik ki, iqlim amilinin məhsuldarlığa təsiri az deyil. Yaxud yüksəkdərəcəli quraqlıq dövrü keçən zaman arıların qida ehtiyatları olmadığı üçün gedib çiçək tozu, nektar toplaya bilmədiklərindən bu amil də məhsuldarlığa təsir göstərir və əksər hallarda arılarda problemlər yaşanır”. Tədqiqatçı əlavə edib ki, belə hallarda arı ailələrində zərəvericilər, əsasən də gənələr xəstəliklərə tez yol açır və qarşısını almaqda arıçılar çətinlik çəkirlər.
Beynəlxalq ekspert, professor Mustafa Necati Muz ölkəmizdə arıçılığın inkişafı üçün zəngin flora və fauna olduğunu, lakin bundan səmərəli istifadə etməyin vacibliyinə diqqəti çəkib. Professor bildirib ki, Zaqataldakı “Boz Qafqaz” dağ arı cinsinə məxsus damazlıq təsərrüfatı ilə tanışlıq və burada aparılan tədqiqatlar deməyə əsas verir ki, bu arı növü məhz Azərbaycana məxsusdur. “Azərbaycana gəlməkdə məqsədimiz Azərbaycanın dünya miqyasında olan, ancaq dəyəri hələ də verilməyən saf qanlı, “Boz Qafqaz” dağ arı növünün incəliklərinin araşdırılması və haqq etdiyi dəyərin bütün dünya ilə paylaşılmasıdır. Azərbaycanın bu milli sərvəti bir an öncə gün işığına çıxarılmalı, insanlara bu saf qanlı arının genetik özəllikləri anladılmalıdır”. Ekspert əlavə edib ki, atalarımızdan qalan sadəcə torpaq deyildir, arılar da bizim milli sərvətimizdir və milli sərvətimizi də mütləq qorumaq gərəkdir. “Bu baxımdan, bir an öncə Azərbaycanın bu milli sərvətinin, milli genetik sərvətinin haqq etdiyi yerə gətirilməsi vacibdir”, - deyən professor bu istiqamətdə bütün imkanlarını səfərbər edərək fəaliyyət göstərəcəyini diqqətə çatdırıb.
Aqrar Xidmətlər Agentliyinin Aqrar Təlim Mərkəzinin direktoru Rəşad Mehdizadə bildirib ki, təlim proqramı arıçılığın dayanıqlı inkişafına, arı ailələrinin sağlamlığının qorunmasına, xəstəliklərin qarşısının alınmasına və müasir biotəhlükəsizlik tədbirlərinin tətbiqinə yönəlib.
Sahə təlim-təcrübə proqramı zamanı yerli və beynəlxalq ekspertlərin iştirakı ilə arıçılıq sahəsində aktual mövzular üzrə fikir mübadiləsi aparılıb. Arı xəstəliklərinin diaqnostikası, müasir mübarizə və profilaktika üsulları, biotəhlükəsizlik tədbirlərinin tətbiqi, xəstəliklərin yayılmasının qarşısının alınması, düzgün baytarlıq yanaşmaları və beynəlxalq təcrübədə istifadə olunan effektiv idarəetmə metodları barədə ətraflı müzakirələr aparılıb, təcrübələr paylaşılıb.
Üç gün davam edən proqram çərçivəsində əldə olunan nəzəri və praktiki biliklərin iştirakçıların gündəlik fəaliyyətində tətbiqi, eləcə də onların öz bölgələrində digər arıçılara biliklərin ötürülməsi, paylaşılması nəzərdə tutulur.
Yuxarı Tala kəndində keçirilən sahə görüşü fermerlərin maarifləndirilməsi, arıçılıqda müasir və elmi əsaslı yanaşmaların təşviqi, xəstəliklərə qarşı effektiv mübarizə mexanizmlərinin təbliği və təsərrüfatlarda biotəhlükəsizlik mədəniyyətinin formalaşdırılması baxımından faydalı olub.
