Bu barədə 3 qonşu ölkə - Azərbaycan, Rusiya və İran arasında razılıq əldə olunub
Prezident İlham Əliyevin apardığı logistika siyasətinin Azərbaycanı dünya əhəmiyyətli tranzit ölkəsinə çevirməsi əksər dövlətlər tərəfindən etiraf olunan faktdır. O da faktdır ki, bu gün Şərqdən Qərbə, Şimaldan Cənuba gedən iki önəmli tranzit marşrutunda açar ölkə Azərbaycandır və bunun üçün ölkəmiz tərəfindən uzun illər həm diplomatik müstəvidə, həm də yolların çəkilməsində çox iş görülmüşdür.
Dövlət başçısının Orta dəhlizə yeni ölkələrin qoşulması istiqamətində apardığı uğurlu xarici siyasət sayəsində marşruta qoşulan ölkələrin sayı artır, coğrafiyası genişlənir. Hazırda Çin, Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistan, Tacikistan, Qırğızıstanla yanaşı, Əfqanıstan və Pakistanla da Orta dəhlizə qoşulmaq barədə razılıq əldə olunub. Xəzərin qərb sahilində isə Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə çoxdan bu sahədə sıx əməkdaşlıq edir. Avqustun 8-də Vaşinqtonda Azərbaycanla Ermənistan arasında Zəngəzur dəhlizi (TRIPP) ilə bağlı əldə olunan razılıqdan sonra Ermənistanın da layihəyə qoşulması realdır. Bununla yanaşı, qonşu ölkənin ərazisindən keçəcək Araz dəhlizinin açılması İranın da Orta dəhlizə qoşulması sayılacaq.
Uzun illər şimal və cənub qonşularımızın ölkəmizə Orta dəhlizlə bağlı mane olmaq cəhdləri heç kəsə sirr deyil. Ancaq Azərbaycan təmkinli və diplomatik fəaliyyəti ilə həmin cəhdlərin qarşısını məharətlə ala bildi. Düşənbə görüşündən sonra isə bu sahədə də qarşılıqlı anlaşma və razılaşma əldə edildi.
Xəbər verildiyi kimi, oktyabrın 13-də Azərbaycan Baş nazirinin müavini Şahin Mustafayev, Rusiya hökuməti sədrinin müavini Aleksey Overçuk, İranın yol və şəhərsalma naziri Fərsanə Sadıq arasında üçtərəfli görüş olub. Görüşdə tərəflər arasında nəqliyyat, energetika və gömrük sahələrində əməkdaşlıq məsələləri geniş və hərtərəfli müzakirə edilib, ən əsası isə üç ölkə arasında əlaqələrin, o cümlədən "Şimal-Cənub" beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin fəaliyyətinin genişləndirilməsi barədə birgə Kommünike imzalanıb. Kommünikedə üç ölkə arasında tranzit əlaqələrin daha da yaxşılaşdırılması üçün görülməli işlər və tədbirlər əksini tapıb. Vurğulanıb ki, "Şimal-Cənub" beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi üzrə daşımaların həcminin 15 milyon tona çatdırılması üçün tədbirlərin görülməsi və yük axınlarının davamlı artımının təmin edilməsi vacibdir. Sənəddə həmçinin "Şimal-Cənub" beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi boyunca infrastrukturun genişlənməsi işlərinin sinxron şəkildə həyata keçirilməsinin əhəmiyyəti qeyd edilib. O da bildirilib ki, planlaşdırılan tədbirlər üzrə fəaliyyət planının 3 ay müddətində hazırlanması üçün, eləcə də 3 ölkənin gömrük, sərhəd və nəqliyyat qurumlarının nümayəndələrindən ibarət avtomobil daşımaları üzrə işçi qruplarının yaradılması barədə razılıq əldə olunub.
Bunlardan başqa, sənəddə "Şimal-Cənub" beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin potensialından tam şəkildə istifadə edilməsi üçün "Rəşt-Astara" dəmir yolu xəttinin inşasının, eləcə də dəhlizin komponentlərindən olan müvafiq dəmir yolu terminalı tikintisinin tamamlanmasının əhəmiyyəti, Araz çayı üzərində "Ağbənd-Kəlalə" avtomobil yolu körpüsünün tikintisi, o cümlədən sərhəd-buraxılış məntəqələrinin inşası üzrə işlərin yekunlaşdırılmasının üçtərəfli əlaqələrin möhkəmləndirilməsi baxımından vacibliyi qeyd edilib.
Azərbaycan həmişə qonşu ölkələrlə mehriban və qarşılıqlı fayda əsasında əməkdaşlığa hazır olub. Görüşdə Baş nazirin müavini Şahin Mustafayev ölkəmizin bu mövqeyini bir daha vurğulayaraq deyib ki, Azərbaycan İran və Rusiya ilə münasibətlərdə qarşılıqlı anlaşma prinsiplərinə sadiqdir.
Məlum olduğu kimi, Rusiya-Ukrayna müharibəsi üzündən şimal qonşumuzun Avropaya olan nəqliyyat əlaqəsi kəsilib. Üstəlik "qoca qitə" tərəfindən tətbiq edilən çoxsaylı sanksiyalar Rusiyanı yeni bazarlar axtarmağa məcbur edib. Çıxış yolu, göründüyü kimi, Azərbaycanla kommunikasiya əlaqələrinin genişləndirilməsidir. O üzdən Rusiya "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizinin fəaliyyətini artırmaq istəyir. Şimal qonşumuz öz ərazisində dəhlizin keçid imkanlarını artırmaq üçün bir sıra texniki tədbirlər həyata keçirir. Artıq Rusiya Azərbaycanla dövlət sərhədində yerləşən avtomobil keçid məntəqələrinin buraxılış qabiliyyətini 5 dəfə - gündəlik 400-dən 1900 yük nəqliyyat vasitəsinə qədər artırmağa imkan verən tədbirlər görüb. Novo-Filya, Tahirkənd-Qazmalar və Yaraq-Qazmalar avtomobil keçid məntəqələrinin yenidən qurulmasından sonra Rusiya tərəfindən yük nəqliyyatı üçün ümumi buraxılış qabiliyyəti gündə 3 min nəqliyyat vasitəsinə qədər artırılıb.
"Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizi tam fəaliyyətə başlasa onun qlobal ticarət marşrutuna çevrilə bilmək potensialı var. Bu dəhliz şimalda Barens və Baltik dəhlizləri ilə cənubda Fars körfəzini birləşdirsə, geniş bir coğrafiyada çoxsaylı dövlətlərin əlavə ticarət marşrutu əldə etmələrinə imkan yaranacaq. Azərbaycan isə Orta dəhlizdə olduğu kimi, "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizində də qovşaq ölkə statusunda olacaq, ərazimiz üzərindən daha çox yük daşınacaq və tranzit gəlirlərimiz artacaq.
Rüstəm KAMAL,
"Azərbaycan"
