Amma əsas marşrut Naftalan olaraq qalır
Azərbaycan zəngin təbii müalicə resursları ilə sağlamlıq
turizmi sahəsində böyük potensialı olan ölkələrdəndir. Əsas təbii müalicə
ehtiyatlarımıza mineral sular, Naftalan nefti, yodlu-bromlu və duzlu göllər, əlverişli
iqlim və landşaft xüsusiyyətləri, eləcə də qumlu çimərliklər daxildir.
Ölkəmizə səfər edən turistlər üçün Bakıdan sonra ən populyar
istiqamətlər Gəncə, Qəbələ və Şəkidir. Bunun əsas səbəblərindən biri həmin bölgələrdə
nəqliyyat imkanlarının əlçatan olması və turizm infrastrukturunun - hotellərin,
ictimai iaşə obyektlərinin, istirahət və əyləncə məkanlarının yüksək səviyyədə
inkişaf etməsidir. Xatırladaq ki, 2025-ci ildə Qəbələyə gələn əcnəbi turistlər
arasında Hindistan vətəndaşları üstünlük təşkil ediblər. Keçən il bu ölkənin 15
min 830 vətəndaşı Qəbələdə olub. Ümumiyyətlə, ötən il Qəbələyə Səudiyyə Ərəbistanından 10 min 30,
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən 6 min 84, Pakistandan 3 min 138, İsraildən 1964,
Küveytdən 1601, Qətərdən 1191, Rusiyadan 844, Omandan 401, Özbəkistandan 368,
Türkiyədən 366, ABŞ-dən 308, Qazaxıstandan 281, Böyük Britaniyadan 251, Bəhreyndən
148, Ukraynadan 127, Yaponiyadan 124, Çindən 103 turist səfər edib. Gələnlərin
5196 nəfəri isə digər ölkələrin vətəndaşları olublar.
Şəki qədim İpək yolunun mühüm dayanacaq məntəqələrindən biri
olduğundan burada karvansaralar, məscidlər, məbədlər və sənətkar dükanları bu
günədək qorunub saxlanılıb. Şəhərin XVIII əsrə aid Xan sarayı ilə birlikdə
tarixi mərkəzi UNESCO-nun Dünya İrsi Siyahısına daxil edilib. Bundan əlavə, Şəki
turistlərə məşhur Şəki paxlavasını və ənənəvi piti yeməyini dadmaq imkanı da təqdim
edir. Hər iki şəhər müxtəlif festivalları ilə də turistlərin diqqətini cəlb
edir. Qəbələdə hər il Beynəlxalq Musiqi Festivalı keçirilir. Festival çərçivəsində
konsertlərin əksəriyyəti dağ və meşə mənzərələri fonunda, açıq havada təşkil
olunur. Bundan başqa, şəhərdə məşhur Qəbələ Mürəbbə Festivalı da keçirilir. Şəkidə
isə hər il "İpək yolu" Beynəlxalq Musiqi Festivalı təşkil olunur.
Festival çərçivəsində müxtəlif ölkələrdən gələn folklor kollektivləri öz sənətlərini
nümayiş etdirirlər.
Sağlamlıq turizminin inkişafı Azərbaycanda dövlət siyasətinin
prioritet istiqamətlərindən biridir. Bu sahənin institusional, normativ və
infrastruktur baxımından gücləndirilməsi məqsədilə ardıcıl və sistemli dəstək tədbirləri
həyata keçirilir. Naftalan nefti isə ölkəmizin unikal sağlamlıq turizmi resursu
kimi böyük dəyərə malikdir.
Heydər Əliyevin SSRİ dövründə Azərbaycana rəhbərlik etdiyi
illərdə Naftalan kurortunun inkişafı dövlət səviyyəsində xüsusi diqqət mərkəzində
olmuşdur. Onun təşəbbüsü ilə şəhərin kurort kimi formalaşması sürətlənmiş,
maddi-texniki bazası gücləndirilmiş, yeni sanatoriyalar, müalicə müəssisələri və
sosial infrastruktur obyektləri tikilərək istifadəyə verilmişdir.
Ulu Öndərin daxili siyasət kursunu uğurla davam etdirən
Prezident İlham Əliyevin məqsədyönlü siyasəti nəticəsində sağlamlıq turizmi ölkəmizin
prioritet inkişaf istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. Qəbul olunmuş dövlət
proqramları və qanunvericilik bazası əsasında Naftalan şəhərində genişmiqyaslı
yenidənqurma və abadlıq işləri aparılmış, mühəndis-kommunikasiya sistemləri tam
yenilənmiş, müasir hotel və müalicə kompleksləri yaradılmışdır. Həyata keçirilən
tədbirlər Naftalanın beynəlxalq səviyyəli sağlamlıq turizmi mərkəzinə çevrilməsini
təmin etmiş, şəhərin turizm potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artırmışdır. Məlumat
üçün qeyd edək ki, təkcə ötən il sağlamlıq turizmi məqsədilə Azərbaycana 20 min
135 xarici vətəndaş səfər etmişdir. Onların 85,4 faizi MDB ölkələrinin payına
düşmüşdür. Naftalan neft yatağı dünyada müalicəvi xüsusiyyətlərə malik yeganə
neft yatağı olaraq Azərbaycanın sağlamlıq turizmi potensialının formalaşmasında
mühüm rol oynayır. Bilməyənlər də bilsin ki, Azərbaycanda sağlamlıq turizminin
inkişaf tarixi XII əsrdə Naftalan müalicəvi neftindən istifadə ilə
başlayır. XIX əsrin sonlarında alman mühəndisi
A.İ.Yeger burada ilk ödənişli müalicəxana quraraq Naftalan neftinin sənaye-kurort
tətbiqinin əsasını qoymuşdur. Hətta 1904-1905-ci illərdə baş vermiş
Rusiya-Yaponiya müharibəsi zamanı yapon əsgərlərinin tibbi çantalarında
Naftalan mazının aşkar edilməsi bu müalicə vasitəsinin həmin dövrdə artıq beynəlxalq
miqyasda tanındığını göstərir. Naftalan yağı təkcə tibbi məqsədlər üçün deyil,
həmçinin kosmetologiya sahəsində də istifadə edilirdi. 1900-cü ildə Parisin gözəllik
mağazalarında Naftalan yağından müxtəlif preparatlar hazırlanırdı.
2024-cü ildə Prezidentin imzaladığı sərəncama uyğun olaraq,
perspektiv inkişaf istiqamətləri sırasında Naftalan neftinin tibbi təsirinin
beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə daha dərindən tədqiq olunması, klinik
sübut bazasının gücləndirilməsi və bu əsasda müalicə protokollarının yenilənməsi
xüsusi yer tutur. Bununla yanaşı, rəqəmsal xidmətlərin tətbiqi və inteqrasiya
olunmuş sağlamlıq turizmi paketlərinin hazırlanması Naftalanın rəqabət qabiliyyətini
artıracaq əsas amillərdir.
Müasir yanaşmada sağlamlıq turizmi artıq yalnız müalicə ilə
məhdudlaşmır. Bu gün sağlamlıq turizmi dedikdə profilaktika, həyat keyfiyyətinin
artırılması, reabilitasiya və uzunmüddətli rifah halını yaxşılaşdırmaq başa
düşülür. Ekspertlərin fikrincə, bu sahədə
ictimai maarifləndirmə mühüm rol oynayır. İnsanların düzgün məlumatlandırılması
həm müalicə üsullarına daha rasional yanaşmanı təşviq edir, həm də sağlam həyat
tərzinə cəmiyyətdə marağı artırır. Xüsusən Naftalan nefti kimi spesifik müalicə
üsulları üzrə göstərişlər və əks-göstərişlər barədə dəqiq məlumatlılığın təmin
edilməsi çox vacibdir.
Naftalanın beynəlxalq sağlamlıq turizmi brendi kimi
formalaşması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dünya, xüsusilə də Şərqi Avropa təcrübələri
göstərir ki, sağlamlıq turizminin təşviqi baxımından beynəlxalq tədbirlərdə
iştirak əsas mexanizmlərdən biridir. Keçirilən sərgilər, forumlar və
ixtisaslaşmış konfranslar yalnız təqdimat platforması deyil, həm də real əməkdaşlıqların
qurulduğu, investisiya imkanlarının müzakirə edildiyi və təcrübə mübadiləsinin
aparıldığı peşəkar mühitdir.
Rəhman SALMANLI,
"Azərbaycan"
