Yaxın Şərqdəki neft istehsalçılarının ümumi tədarük itkiləri hazırda 1,3 milyard bareli ötüb.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) məlumatında deyilir.
IEA-ya görə, qlobal neft tədarükü Hörmüz boğazı şokundan yaranan böyük boşluğu doldurmaq üçün yenidən tənzimlənib. Enerji bazarları neft və qaz daşınmalarının qlobal bazarlara çatması üçün həyati əhəmiyyətli bir arteriya olan Hörmüz boğazının bağlanması nəticəsində tarixdə ən böyük təchizat kəsintiləri ilə mübarizə aparıb. Hörmüz boğazından axınlar münaqişədən əvvəl gündəlik təxminən 20 milyon barel olduğu halda mart, aprel və may aylarında bu rəqəm sutkada orta hesabla 2,7 milyon barelə düşüb. Fevralın 28-də Yaxın Şərqdə müharibənin başlamasından bəri Hörmüz boğazından Körfəz istehsalçılarından neft və qaz daşıyan tankerlərin sayının kəskin şəkildə azalması, təkcə xam neft üçün deyil, həm də neft-kimya xammalı, mayeləşdirilmiş neft qazı (LPG), dizel və reaktiv yanacaq kimi orta distillatlar üçün neft bazarının axınlarını ciddi şəkildə pozub.
Aprel ayının əvvəlində böhran şiddətləndikcə, Şimal dənizi xam neft etalonunun qiymətində müharibədən əvvəlki səviyyələrdən iki dəfədən çox, reaktiv yanacaq və dizel üçün isə daha da böyük artımlar qeydə alınıb. Tələbat kəskin şəkildə azaldığı və boğazdan daha müntəzəm gəmi axınını təmin etmək üçün razılaşma əldə ediləcəyinə dair artan nikbinlik səbəbindən qiymətlər xeyli aşağı düşüb. Keçən həftə ABŞ və İran arasında boğazı yenidən açmağı və davamlı sülh üçün təməl yaratmağı hədəfləyən yeni razılaşma əldə edildikdən bəri ixracın əlamətlərinin artdığı bu cəbhədə mühüm bir irəliləyişdir. Bu günə qədər tədarükdəki fasilələr və qiymət artımları neft istehsalçıları, emalçıları və istehlakçıları kökündən dəyişmiş bazar şərtlərinə uyğunlaşmağa vadar edən geniş çeşidli reaksiyalara səbəb olub. Bir çox istehlakçı enerji istifadəsini azaldıb və hökumətlər, xüsusən də təsirlərin ən kəskin şəkildə hiss olunduğu Asiya-Sakit Okean bölgəsində ev təsərrüfatlarını və müəssisələri təsirlərdən qorumaq üçün addımlar atıb.
Bildirilir ki, IEA-nın hesabatında qlobal neft tələbatının 2026-cı ilin ikinci rübündə illik müqayisədə gündəlik təxminən 5 milyon barel, bütün il üçün isə orta hesabla sutkada 1,1 milyon barel azalacağı proqnozlaşdırılır. Hərbi əməliyyatların başlamasından əvvəl fevral ayında isə qlobal neft tələbatının il ərzində gündəlik 850 min barel artacağı nəzərdə tutulurdu. Praktikada tələbatın azalması boğazdan keçən neft axınlarının əsas itkilərindən daha aşağı olub. Neft qiymətləri bazar iştirakçılarını rekord səviyyədə ehtiyatları azaltmağa təşviq etdiyindən səhmlərdən böyük miqdarda neft buraxılışları baş verib. Münaqişənin başlanğıcından bəri qlobal neft ehtiyatları gündəlik orta hesabla 3,8 milyon barel azalıb. Təklif tərəfində isə əsas dəyişiklik boğazı keçməyən bəzi Körfəz istehsalçıları üçün alternativ bazar marşrutlarından istifadə və digər təchizatçılardan, xüsusən də ABŞ-dən xam neft ixracının artması olub. Nəhayət, qlobal emal sistemində yalnız Yaxın Şərq xam neftinin itkisini deyil, həm də regiondan emal olunmuş məhsulların ixracının azalmasını kompensasiya etmək üçün sürətli düzəlişlər edilib. Səhmlərin azalması, alternativ marşrutlar və təchizatçılar, çevik neft emalı zavodları böhran zamanı neft tələbatına daha ciddi təsirlərin qarşısını alaraq buna töhfə verib.
