Epilepsiya beyindəki elektrik aktivliyinin pozulması nəticəsində təkrarlanan və nəzarətsiz tutmalarla xarakterizə olunan xroniki nevroloji xəstəlikdir. Əsas xüsusiyyətləri tutmalar, şüur itkisi, qıcolmalar, əzələ sıxılmaları və ya davranış dəyişiklikləri ilə özünü göstərir. Epilepsiyanın yaranma səbəbləri müxtəlifdir və bəzi hallarda dəqiq səbəb müəyyən edilə bilmir. Əsas səbəblərə genetik faktorlar (ailədə epilepsiya halları varsa, genetik meyillilik), beyin zədələri (travmalar, başın ciddi zədələnməsi), doğuş travmaları (doğum zamanı oksigen çatışmazlığı və ya zədələr), inkişaf pozğunluqları (autizm və ya serebral iflic kimi sinir sisteminin xəstəlikləri), şişlər və ya insult (beyində qan dövranının pozulması və ya anormal toxumaların yaranması), infeksiyalar (menengit, ensefalit və ya digər infeksiyalar), maddələr mübadiləsi pozğunluqları (elektrolit disbalansı, şəkər səviyyəsinin düşməsi - hipoqlikemiya və ya bəzi qidalanma çatışmazlıqları), qızdırma tutmaları (xüsusilə uşaqlarda yüksək qızdırma nəticəsində yaranan febril tutmalar) aiddir.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu Səhiyyə Nazirliyinin Elmi-Tədqiqat Tibbi Bərpa İnstitutunun həkim-nevroloqu Xatirə Rzayeva epilepsiya xəstəliyi barədə məlumat verərkən deyib.
Xatirə Rzayeva vurğulayıb ki, bəzi hallarda epilepsiyanın yaranma səbəbi məlum olmur: “Bu, idiopatik epilepsiya adlanır və genetik meyillilik əsas faktor hesab olunur. Epileptik tutmaları tətikləyən əsas amillərə yuxusuzluq (düzgün yuxu rejiminin pozulması), stres (həddindən artıq emosional və ya fiziki gərginlik), parlaq və ya titrəyən işıqlar, spirt və narkotiklər, dərmanların vaxtında qəbul edilməməsi, hormonal dəyişikliklər (xüsusilə qadınlarda menstruasiya dövrü), aclıq və ya qidalanma çatışmazlığı, yorğunluq, qızdırma və xəstəliklər aiddir. Bu səbəbləri tanımaq və onlardan uzaq durmaq tutmaların qarşısını almağa kömək edir”.
O, epileptik tutma zamanı ilk yardım barədə danışarkən deyib: “Yardımın əsas məqsədi xəstəni qorumaq və təhlükəsizliyini təmin etməkdir. İlk növbədə sakit olmaq, xəstəni sərt və təhlükəli əşyalardan uzaqlaşdırmaq, başının zədələnməməsi üçün altına yumşaq bir şey qoymaq, eyni zamanda, xəstəni yan tərəfə çevirmək lazımdır ki, tənəffüs yolları açıq qalsın və tüpürcək boğulmaya səbəb olmasın. Həmçinin xəstənin boyun ətrafı boşaldılmalıdır. Ağıza heç nə qoymamaq və ya dişlərini açmağa çalışmamaq lazımdır. Tutmanın müddəti izlənilməlidir, əgər 5 dəqiqədən artıq davam edərsə və ya təkrarlanarsa, dərhal təcili yardım çağırılmalıdır. Tutmadan sonra xəstə özünə gələnə qədər onun yanında olmaq vacibdir, çaşqınlıq və yorğunluğun olması normaldır”.
Epilepsiyası olan xəstəyə qulluq etməyin əsas xüsusiyyətləri barədə həkim-nevroloq deyib: “Təhlükəsiz mühit yaratmaq (iti küncləri yumşaq örtmək, sürüşkən səthləri aradan qaldırmaq, yüksək yerlərdən qorumaq), dərmanların vaxtında qəbuluna nəzarət, yuxu rejimi, stresin azaldılması, fotosensitivlikdə işıqdan qorunmaq, tutma zamanı düzgün davranış, psixoloji dəstək (sosial izolyasiyanın qarşısını almaq, müstəqilliyə təşviq), müntəzəm həkim müayinəsi aparılmalıdır. Bütün bunlar təhlükəsizliklə yanaşı, həyat keyfiyyətinin artırılmasına səbəb olur”.
jpg_1775472819.jpg)
