ABŞ-nin 2006-cı il üçün müdafiə büdcəsinin qanun layihəsinin güzəştli versiyasına Prezident Donald Trampın tələbindən 8 milyard dollar çox olan 901 milyard dollarlıq təhlükəsizlik ayırmaları daxildir. Ukraynaya yardım üçün 800 milyon dollar ayrılacaq.
ABŞ Konqresi 2026 maliyyə ili üçün rekord qıran müdafiə büdcəsini nəzərdən keçirəcək. Bu büdcəyə Prezident Donald Trampın tələbindən 8 milyard dollar çox olan 901 milyard dollarlıq milli təhlükəsizlik ayırmaları daxildir. ABŞ qanunvericiləri tərəfindən 7 dekabr bazar günü dərc edilən sənədə, digər məsələlərlə yanaşı, özünü tammiqyaslı Rusiya işğalından müdafiə edən Ukraynaya hərbi yardım üçün 2026 və 2027-ci illərdə hər biri 400 milyon dollar daxildir.
“Politico” xəbər verir ki, sənədin dərc olunmuş versiyası həmçinin D.Trampın Avropadakı ABŞ qüvvələrinin azaldılmasına yeni məhdudiyyətlər tətbiq etməklə Avropa ölkələrindən qoşunların çıxarılması planlarını da bloklayır. Hərbi texnikanın alınması, habelə Rusiya və Çin fəaliyyətləri qarşısında müdafiə qabiliyyətini artırmaq üçün tədbirlərə dair adi müddəalardan əlavə, hazırkı qanun layihəsi Trampın ixtisar etmək istədiyi proqramların azaldılmasına yönəlib. Buraya müxtəliflik, bərabərlik və inklüzivlik təşəbbüslərinin məhdudlaşdırılması, eləcə də qanunsuz immiqrantların tutulması və narkotik qaçaqmalçılığının qarşısının alınması üçün ABŞ-nin cənub-qərb sərhədinə qoşunların yerləşdirilməsi tədbirləri daxildir.
Qanun layihəsi ABŞ Prezidentinin 10-dan çox icra sərəncamını, o cümlədən ABŞ-də hərbi dronların istehsalını sürətləndirmək, hava və raket hücumundan müdafiə sistemini “Qızıl Günbəz” raketəleyhinə qalxanına çevirmək və cənub sərhədində patrul xidməti üçün qoşunların istifadəsinə icazə verən sərəncamları sistemləşdirir. Sənəd həmçinin 1991 və 2002-ci illərdə İraqda hərbi qüvvənin istifadəsinə icazə verən iki qətnaməni ləğv edir. Qanun layihəsinin son versiyası həm də ABŞ-nin Suriyaya qarşı sanksiyalarının qəti şəkildə ləğvini də təsbit edir.
Qanun layihəsi silahlı qüvvələrin bütün qolları üçün hərbi ödənişlərin 3,8 faiz artırılmasını nəzərdə tutur. Lakin qanunvericilər Müdafiə Nazirliyinin adını Donald Tramp və müdafiə naziri Pit Heqsetin dediyi kimi "Müharibə Nazirliyi" adlandırmayıblar. Mətn boyunca "Müdafiə Nazirliyi" və "müdafiə naziri" kimi müəyyən edilmiş terminlər saxlanılıb.
Qanun layihəsi Pentaqonun silah tədarükü prosedurlarını dəyişdirir və silahlı qüvvələri müxtəlif materiallar, məhsullar və xidmətlərlə təmin edən dövlət və özəl təşkilatlar şəbəkəsini gücləndirməyi hədəfləyir. Mətndə ABŞ-nin Çində müəyyən texnologiyalara investisiya qoyuluşuna yeni məhdudiyyətlər daxildir. "The New York Times" qəzetinin qeyd etdiyi kimi, bu müddəa süni intellekt və hərbi texnologiya da daxil olmaqla, Çinin texnoloji inkişafına Amerika kapitalının axınını məhdudlaşdırmaq cəhdidir.
Nümayəndələr Palatasının Silahlı Qüvvələr Komitəsinin sədri Mayk Rocersin sözlərinə görə, qanun layihəsi "mühüm müharibə qabiliyyətlərini inkişaf etdirməyi" hədəfləyir.
Təxminən 3000 səhifəlik qanun layihəsi üzrə səsvermə bu həftə başlayacaq. Qanunvericilər sənədi bu ilin sonuna qədər imzalanması üçün Prezidentə təqdim etmək niyyətindədirlər. "The New York Times" qəzetinin yazdığı kimi, müdafiə xərclərinin artması Konqresin Respublikaçılar tərəfindən idarə olunan hər iki palatası arasında kiçik, lakin nadir hallarda baş verən fikir ayrılığı olub.
Bildirilir ki, dərc olunmuş sənəd əvvəllər Senat və Nümayəndələr Palatası tərəfindən qəbul edilmiş milli müdafiə qanun layihəsinin versiyaları arasında bir kompromisdir. Qanun layihəsinin son versiyası hər iki partiyanın Nümayəndələr Palatası və Senat rəhbərliyi, Silahlı Qüvvələr Komitələrinin rəhbərləri və Ağ Ev arasında bir neçə həftəlik danışıqların nəticəsidir.
Xatırladaq ki, may ayında Donald Tramp Konqresdən 2026-cı maliyyə ili (2025-ci ilin oktyabrından 2026-cı ilin sentyabrına qədər) üçün 892,6 milyard dollarlıq müdafiə büdcəsinin qəbul edilməsini istəyib. Nümayəndələr Palatası ilkin qanun layihəsində xərcləri bu səviyyədə müəyyən edib, lakin Senat mümkün xərc səviyyəsini 925 milyard dollar olaraq təsdiqləyib.
Rizvan CƏFƏROV,
“Azərbaycan”
