Süni intellekt (AI) texnologiyalarının gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrildiyi bir dövrdə uşaqların bu alətlərlə erkən yaşlardan tanış olması artıq qaçılmaz reallıqdır. AI düzgün istiqamətləndirildikdə uşaqların öyrənmə prosesini fərdiləşdirə, yaradıcılığını inkişaf etdirə və məlumat əldə etməsini xeyli asanlaşdıra bilər. Lakin bu prosesin uşaqların düşünmə tərzinə necə təsir etdiyi məsələsinə balanslı yanaşmaq vacibdir.
Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında süni intellekt üzrə ekspert Dilarə Zamanova deyib.
Ekspert qeyd edib ki, müsbət tərəfdən baxıldıqda, süni intellekt uşaqların maraq dairəsini genişləndirə, suallar verməyə həvəsləndirə və öyrənməni daha interaktiv hala gətirə bilər. Hər bir uşağın öyrənmə sürəti və maraqları fərqli olduğu üçün AI fərdiləşdirilmiş izahlar təqdim edərək mövzuların daha rahat mənimsənilməsinə kömək edir. Bu isə xüsusilə dil öyrənilməsi, riyaziyyat, proqramlaşdırma və yaradıcı fəaliyyətlərdə əhəmiyyətli üstünlüklər yaradır. Digər tərəfdən, AI-dən həddindən artıq və nəzarətsiz istifadə uşağın müstəqil düşünmə bacarıqlarına mənfi təsir göstərə bilər. Əgər uşaq hər sualın cavabını dərhal süni intellektdən almağa öyrəşərsə, problem üzərində düşünmək, müxtəlif həll yollarını müqayisə etmək və nəticəyə gəlmək vərdişləri zəifləyə bilər. Tənqidi düşünmə, analiz etmə və qərarvermə kimi bacarıqlar isə məhz axtarış, səhv etmək və təcrübə toplamaq nəticəsində formalaşır:
“Bundan əlavə, uşaqlar AI-nin təqdim etdiyi hər məlumatı avtomatik olaraq doğru qəbul etməməlidirlər. Süni intellekt çox faydalı vasitə olsa da, bəzən yanlış, natamam və ya kontekstdən kənar məlumat təqdim edə bilər. Buna görə də erkən yaşlardan informasiya savadlılığının formalaşdırılması, mənbələrin yoxlanılması və əldə olunan məlumatın tənqidi qiymətləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Valideynlərin və müəllimlərin rolu burada həlledicidir. AI uşağın yerinə düşünən vasitəyə deyil, onun düşünməsini stimullaşdıran köməkçiyə çevrilməlidir. Məsələn, uşağa hazır cavab vermək əvəzinə, süni intellektdən ipucları almaq, alternativ həll yollarını araşdırmaq və birlikdə müzakirə aparmaq daha sağlam öyrənmə modelidir. Bu yanaşma həm müstəqil düşünmə bacarıqlarını qoruyur, həm də texnologiyadan səmərəli istifadə vərdişi formalaşdırır”, - deyə D.Zamanova bildirib.
O deyib ki, eyni zamanda, AI uşaqların yaradıcılığını dəstəkləyə bilər. Hekayə yazmaq, yeni ideyalar yaratmaq, elmi layihələr hazırlamaq və proqramlaşdırmanı öyrənmək kimi sahələrdə süni intellekt ilhamverici tərəfdaş rolunu oynaya bilər. Ancaq son qərarı, analizi və yaradıcı yanaşmanı yenə də uşağın özü formalaşdırmalıdır. Gələcəyin əmək bazarında texnologiyadan istifadə etməyi bacaran insanlar üstünlük qazanacaq. Buna görə də, məqsəd uşaqları süni intellektdən uzaq tutmaq deyil, onlara bu texnologiyadan etik, təhlükəsiz və məsuliyyətli şəkildə istifadə etməyi öyrətməkdir: “AI təhsili erkən yaşlardan rəqəmsal savadlılıq, tənqidi düşünmə, etik davranış və informasiya təhlükəsizliyi ilə birlikdə təqdim edildikdə uşaqlar texnologiyanın passiv istifadəçilərinə deyil, onu anlayan və dəyər yaradan gələcəyin mütəxəssislərinə çevrilə bilərlər. Nəticə etibarilə, süni intellekt uşaqların düşünmə tərzinə təsir edən güclü bir alətdir. Bu təsirin müsbət və ya mənfi olması isə texnologiyanın özündən deyil, ondan necə istifadə edilməsindən asılıdır. Düzgün istiqamətləndirmə ilə AI uşaqların marağını, yaradıcılığını və öyrənmə motivasiyasını artıran güclü təhsil tərəfdaşına çevrilə bilər. Əsas məqsəd isə uşaqlara hazır cavablar təqdim etmək deyil, onlara doğru suallar verməyi, araşdırma aparmağı və müstəqil düşünməyi öyrətmək olmalıdır”.
