Bu gün inkişaf etmiş dövlətlərin strateji gündəliyində bərpaolunan enerji mənbələrinin genişləndirilməsi, "yaşıl iqtisadiyyat"a keçid və dayanıqlı inkişaf modeli əsas yer tutur. Belə mürəkkəb geosiyasi və iqtisadi şəraitdə Azərbaycan da inkişaf strategiyasını zamanın tələblərinə uyğun formalaşdırır.
Enerji siyasətində qazandığı uğurları qorumaqla yanaşı, ölkəmiz "yaşıl enerji"yə inamla keçir. Bu strategiya yalnız alternativ enerji mənbələrinin payının artırılmasını deyil, milli iqtisadiyyatın şaxələndirilməsini, ekoloji təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsini, regionların davamlı inkişafını, yeni istehsal sahələrinin yaradılmasını və gələcək nəsillər üçün sağlam həyat mühitinin formalaşdırılmasını təmin edir. Məhz buna görə Azərbaycanın "yaşıl enerji" strategiyası iqtisadi, sosial, ekoloji və geosiyasi maraqları vahid inkişaf konsepsiyasında birləşdirən mühüm dövlət siyasətidir.
Prezident İlham Əliyev bu istiqamətdə dövlət siyasətinin mahiyyətini belə ifadə edib: "Yaşıl enerji" növlərinin yaradılması və onların dünya bazarlarına çıxarılması Azərbaycanın enerji siyasətinin əsas prioritetlərindən biridir". Bu fikir təsadüfi deyil. Azərbaycan karbohidrogen ehtiyatlarının ixracatçısı olmaqla yanaşı, həm də bərpaolunan enerji istehsalçısı və gələcəkdə "yaşıl enerji" ixrac edən ölkə kimi mövqeyini möhkəmləndirir. "Yaşıl enerji" anlayışı isə yalnız günəş panelləri və külək turbinləri ilə məhdudlaşmır. O, özlüyündə təbiətlə iqtisadi inkişaf arasında tarazlığın qorunmasını, enerji istehsalında ekoloji məsuliyyəti, resurslardan səmərəli istifadəni və aşağıkarbonlu iqtisadiyyatın qurulmasını ifadə edir. Bu sahədə Azərbaycanın üstünlüyü ondadır ki, enerji keçidinə sıfırdan başlamır. Etibarlı enerji tərəfdaşı kimi tanınan ölkəmiz zəngin neft-qaz infrastrukturu, güclü mühəndislik məktəbi, beynəlxalq tərəfdaşlıq təcrübəsi və əlverişli coğrafi mövqeyi sayəsində alternativ enerji sahəsində də iddialı hədəflər müəyyənləşdirib. Həyata keçirilən layihələr göstərir ki, ölkəmiz ənənəvi və bərpaolunan enerjini qarşı-qarşıya qoymur, onları vahid enerji strategiyasının bir-birini tamamlayan istiqamətləri kimi inkişaf etdirir. Bu baxımdan "Azərbaycan neftdən imtina edir" fikri reallığı əks etdirmir. Əksinə, ölkəmiz neft və qaz sektorundan əldə etdiyi iqtisadi gücü "yaşıl iqtisadiyyat"ın qurulmasına yönəldərək enerji keçidini risk yox, yeni inkişaf imkanları kimi dəyərləndirir.
Strategiyanın mühüm üstünlüklərindən biri də regionların tarazlı inkişafına verdiyi töhfədir. Günəş və külək, kiçik su-elektrik stansiyalarının, enerji saxlanc sistemlərinin və müasir ötürücü infrastrukturun yaradılması yalnız elektrik istehsalını artırmır, həmçinin yeni investisiyaların cəlb olunmasına, minlərlə iş yerinin açılmasına, müasir texnologiyaların tətbiqinə, yerli istehsalın və sahibkarlığın inkişafına geniş imkan yaradır. Eyni zamanda iri günəş və külək-elektrik stansiyalarının əsasən kənd təsərrüfatı üçün yararsız və uzun illər istifadəsiz qalmış torpaq sahələrində yerləşdirilməsi həm məhsuldar torpaq fondunun qorunmasına, həm də istifadəsiz ərazilərin iqtisadi dövriyyəyə cəlb olunmasına xidmət edir.
Azərbaycanın "yaşıl enerji" strategiyasının uğurlu tətbiq olunduğu məkan işğaldan azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzurdur. Dövlətimizin başçısının bu əraziləri "Yaşıl enerji zonası" elan etməsi dağıdılmış torpaqların müasir texnologiyalar əsasında yenidən qurulmasına, ekoloji cəhətdən təmiz və dayanıqlı inkişaf modelinin formalaşdırılmasına xidmət edir. Müharibənin dağıntıları üzərində "ağıllı şəhər" və "ağıllı kənd" konsepsiyalarının tətbiqi, rəqəmsal idarəetmə sistemlərinin qurulması və bərpaolunan enerji layihələrinin həyata keçirilməsi bu bölgəni Azərbaycanın gələcək enerji strategiyasının əsas mərkəzlərindən birinə çevirir.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzur zəngin hidroenerji ehtiyatları, yüksək günəş radiasiyası, əlverişli külək rejimi və geniş istifadəsiz əraziləri ilə bərpaolunan enerji istehsalı üçün böyük potensiala malikdir. Son illər istifadəyə verilən su-elektrik stansiyaları regionun enerji təminatını gücləndirməklə yanaşı, təmiz enerji istehsalını da artırıb. Günəş və külək-elektrik stansiyalarının tikintisi, yeni yarımstansiyaların, ötürücü xətlərin və rəqəmsal infrastrukturun yaradılması isə bölgənin inkişafına əlavə dinamika verir. Bu layihələr regionda yeni iş yerlərinin açılmasına, mühəndislik və xidmət sahələrinin inkişafına, logistika imkanlarının genişlənməsinə, müasir texnologiyaların tətbiqinə və insanların dayanıqlı məşğulluğuna da şərait yaradır.
Azərbaycanın "yaşıl enerji" strategiyasının uğurlarından biri də xarici investisiyaların artmasıdır. Dünyanın aparıcı enerji şirkətlərinin günəş və külək-elektrik stansiyalarının tikintisinə maraq göstərməsi ölkəmizin etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edildiyini təsdiqləyir. Bu investisiyalar maliyyə vəsaitindən əlavə, həm də qabaqcıl texnologiyaların, müasir idarəetmə təcrübəsinin və yeni biliklərin ölkəyə gətirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Formalaşdırılan beynəlxalq "yaşıl enerji" dəhlizləri Azərbaycanın geoiqtisadi mövqeyini də gücləndirir. Xəzər hövzəsini Qara dəniz və Avropa enerji sistemi ilə birləşdirəcək layihələr ölkəmizin mövqeyini mühüm enerji tranzit mərkəzi kimi möhkəmləndirir. Bu təşəbbüslər Avropanın enerji təhlükəsizliyinə töhfə verməklə yanaşı, ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunu da artırır.
"Yaşıl enerji" strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biri də enerji ixracının yeni mərhələyə keçididir. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə formalaşdırılan beynəlxalq enerji dəhlizləri Cənubi Qafqazı, Xəzər hövzəsini və Mərkəzi Asiyanı Avropa ilə daha sıx əlaqələndirir. Bununla ölkəmiz Şərqlə Qərbi birləşdirən mühüm nəqliyyat-logistika mərkəzi olmaqla yanaşı, etibarlı "yaşıl enerji" körpüsünə də çevrilir. Bu strategiyanın əsas üstünlüyü yalnız istehsal edilən elektrik enerjisi və ya cəlb olunan investisiyalarla ölçülmür. Onun əsl dəyəri ekoloji məsuliyyətdə, insan amilinə verilən önəmdə və gələcək nəsillərə hesablanmış dövlət siyasətində ifadə olunur. Daha təmiz ətraf mühit, təbii ehtiyatlardan daha səmərəli istifadə, müasir texnologiyalar əsasında inkişaf edən regionlar və yeni məşğulluq imkanları "yaşıl enerji" siyasətinin cəmiyyətə qazandırdığı başlıca üstünlüklərdir.
Bu gün Biləsuvarın geniş düzənliklərində, Neftçalanın günəşli ərazilərində, Abşeronun küləkli sahillərində, Qarabağın dağlarında və Şərqi Zəngəzurun gur çayları boyunca həyata keçirilən layihələr bir həqiqəti təsdiqləyir: vaxtilə ölkəmizin iqtisadi yüksəlişinin rəmzinə çevrilən neft buruqları kimi, bu gün quraşdırılan külək turbinləri və günəş panelləri də yeni inkişaf mərhələsinin simvoludur.
Elşən QƏNİYEV,
"Azərbaycan"
