Hazırda icra olunan və perspektivdə nəzərdə tutulan qlobal layihələr ölkəmizi dünya logistikasının da önəmli məkanı kimi tanıdır. Azərbaycanın Orta dəhlizdə açar ölkə olması bizim dünya logistikasında xüsusi status qazanmağımıza imkan yaradıb.
Bu dəhliz üzərindən hazırda yüklərin dəmir yolu ilə daşınması həyata keçirilir. Ölkəmiz dəhliz vasitəsilə avtomobil daşımalarının həcmini artırmaq üçün də fəal logistika siyasəti aparır. Bunun sayəsində 5 ölkə ilə elektron "İcazə" sisteminin tətbiqi barədə razılaşma əldə olunub. Ancaq bu, son hədd deyil, bir çox ölkə ilə bununla bağlı danışıqlar aparılır.
Məlumdur ki, hazırda dünyada enerji keçidi dövrü yaşanır. Yaxın gələcəkdə Azərbaycan "yaşıl enerji"nin istehsalını, ixracını və tranzitini həyata keçirəcək. Ölkəmizin bu sahədə də əhəmiyyəti qlobal olacaq.
Azərbaycanın geniş bir coğrafiyadan "yaşıl enerji"ni tranzit etmək potensialı var. Bunun üçün isə təbii ki, xüsusi infrastruktur olmalıdır. Çünki ənənəvi enerjinin daşınmasından fərqli olaraq həmin növ enerjinin tranziti daha həssas infrastrukturun olmasını tələb edir. O üzdən yeni layihələrin icrası üçün investisiya qoyuluşu tələb olunur.
Mərkəzi Asiyada istehsal olunacaq, Azərbaycan üzərindən Avropaya ötürüləcək təmiz enerji infrastrukturunun yaradılması üçün Asiya İnkişaf Bankı (AİB) "Azərbaycanın dayanıqlı enerji infrastrukturu layihələrinin hazırlanmasına" dair layihəni nəzərdən keçirir. Bu məqsədlə layihənin bank tərəfindən Texniki Yardım üzrə Xüsusi Fondun vəsaiti hesabına maliyyələşdirilməsi üçün 500 min dollar ayrılması planlaşdırılır. AİB həmçinin ötən ilin aprelində Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistanın energetika nazirlikləri ilə birlikdə "Xəzər Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsinin texniki-iqtisadi əsaslandırılmasının hazırlanmasına dəstək göstərilməsi məqsədilə Anlaşma Memorandumu imzalayıb.
Özbəkistan və Qazaxıstandan "yaşıl enerji"nin tranziti haqqında sənəd isə 2024-cü ildə COP29-un gedişində Azərbaycan və sözügedən iki ölkənin prezidentləri tərəfindən imzalanıb. Məqsəd gələcəkdə Mərkəzi Asiyada və Azərbaycanda istehsal olunacaq "yaşıl enerji"nin Avropaya çatdırılmasıdır. Bu baş verdikdə Azərbaycan Avropanın elektrik enerjisinə olan tələbatının ödənilməsində həm istehsalçı, həm də tranzit ölkə kimi iştirak edəcək.
Bu gün Azərbaycan həm də Avropa ilə Çini birləşdirən nəhəng magistral Trans-Xəzər Fiber-Optik Kabel Xətlərinin keçdiyi tranzit ölkədir. Artıq bu layihənin icrasına başlanıb. Qazaxıstanın Süni İntellekt və Rəqəmsal İnkişaf Nazirliyindən verilən məlumata görə, kabelin Xəzər dənizinin dibi ilə çəkilişi yaxın günlərdə başa çatacaq. Çünki iki ölkə arasında olan hissələr artıq birləşdirilib. Kabelin çəkilişini Qazaxıstanın "Kazakhtelekom" SC və Azərbaycanın "Azer Telekom International" şirkətləri tərəfindən yaradılmış "Caspilink B.V." müəssisəsi həyata keçirir. Bir sözlə, yeni layihələrin icrası ölkəmizə nəqliyyat, elektrik enerjisi və internetin keçdiyi qlobal qovşaq ölkə statusunu qazandıracaq.
Rüstəm KAMAL,
"Azərbaycan"
