Sanki dənizin sükuta dalmış sahillərinə asta-asta baş çəkən, günəşin şəfəqləri altında bərq vuran ləpələr pıçıldaşırdı. Küləklər ağacların yarpaqları ilə danışırdı. Aydın səmanın qucağına səpələnmiş ulduzlar sayrışırdı... Əminə Yusifqızı şeir deyirdi.
Onun səsində qəribə bir sehr vardı. Əminə Yusifqızı şeir oxuyanda elə bil sözlər də səsinin cazibəsinə bürünürdü. Onun ifasında hər sözün, hər misranın öz rəngi, öz ahəngi, öz duyğusu vardı. Poeziyanın qüdrəti aktisanın səsindəki məlahətlə birləşir, dinləyicilərə bu dünyanın gərdişini, sevincini, kədərini anladırdı...
Əminə Yusifqızı 90 il öncə, 1936-cı il sentyabrın 24-də paytaxtın Bakıxanov qəsəbəsində dünyaya gəlib. Təhsil almağa həmin qəsəbənin orta məktəblərindən birində başlayıb. Yeddinci sinfə qədər həmin məktəbdə oxuyub. Sonralar ailəsi ilə Sabunçu qəsəbəsinə köçdüyündən təhsilini orada davam etdirib.
Kiçik yaşlarında nənəsi onu məscidə, dini məclislərə aparıb. Nənəsi dövrünə görə yaxşı təhsil almış, mədrəsədə oxumuşdu. Mollalıq edirdi. Balaca Əminə də nənəsinə qoşulub mərsiyələr deyib. O, sözün, səsin, intonasiyanın insanlara təsir gücünü də o vaxtlardan hiss edib, anlayıb.
Nənəsinin bağışladığı gümüş qabın içərisində "Quran"ı uşaqlıqdan boynunda gəzdirib. Sonralar da həmin "Quran"dan ayrılmayıb.
Əminə Yusifqızı hələ orta məktəb illərindən səhnəyə maraq göstərib. Onun sənətə gəlişi asan olmayıb. Qardaşı Əminə xanımın səhnəyə çıxmasına etiraz edib. Anası isə qızını anlayıb, ona dayaq olub. Əminə Yusifqızı bir müddət teatra qardaşından gizli gedib. Anası bunu oğlundan sirr kimi saxlayıb. O həyəcan, təlaş dolu günlərində Əminə Yusifqızı aktrisa olmaq arzusundan bir an belə dönməyib, səhnədən uzaqlaşmaq fikrinə düşməyib.
M.F.Axundov adına Pedaqoji Rus Dili və Ədəbiyyatı İnstitutuna (indiki Bakı Slavyan Universiteti) daxil olub. İnstitutun birinci kursunda oxuyanda Gənc Tamaşaçılar Teatrında (indiki Azərbaycan Dövlət Milli Gənc Tamaşaçılar Teatrı) işləməyə başlayıb. 1961-ci ildə həmin institutu bitirib.
Əminə Yusifqızı aktirisa kimi 1958-1964-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında, 1964-1974-cü illərdə isə Azərbaycan Milli Dram Teatrında (hazırda Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrı) çalışıb. "Anacan", "Son məktub", "Söz yarası", "Komsomol poeması", "Ana tarla", "Şeytanın şagirdi" və başqa tamaşalarda bir-birindən maraqlı, yaddaqalan rollar oynayıb. Teatrşünaslar Əminə Yusifqızının səhnə yaradıcılığında Səməd Vurğunun eyniadlı poeması əsasında hazırlanan "Komsomol poeması" tamaşasında ifa etdiyi Humay rolunun xüsusi yer tutduğunu qeyd ediblər. Həmin rol aktrisaya böyük uğur gətirib. Yaradıcı heyətə mükafat qazandıran tamaşa sonralar Kremldə də nümayiş etdirilib.
Əminə Yusifqızı 1974-cü ildən fəaliyyətini "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında davam etdirib. O, "Şərikli çörək", "Sən niyə susursan?", "Bizim küçənin uşaqları", "Musiqi müəllimi" və digər filmlərə, televiziya tamaşalarına, müxtəlif xarakerli obrazlara ekran ömrü verib. Əminə Yusifqızının dublyaj sahəsindəki fəaliyyəti də yaradıcılığında mühüm yer tutub.
O, klassik və çağdaş Azərbaycan poeziyasının yorulmaz təbliğatçısı olub. Görkəmli şairlərimizin əsərlərini uzun illər fəaliyyət göstərdiyi Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radiosunun efirində səsləndirən bədii qiraət ustası kimi onları tamaşaçı və dinləyicilərə daha da sevdirib, dillər əzbəri edib.
İstedadı danılmaz olub. İstər teatrda, istər bədii filmlərdə, istərsə də televeziya tamaşalarında rejissorların ona həvalə etdikləri hər bir rol sanki boyuna biçilib. Əminə Yusifqızının hər çıxışı tamaşaçıların alqışları ilə qarşılanıb. O, Azərbaycanın ən yaxşı bədii qiraət ustalarından biri kimi məşhurlaşıb. Ancaq sənət yolu enişli-yoxuşlu olub. Ona layiq olduğu fəxri adlar da gec verilib. Əminə Yusifqızı bunu özünə dərd etməyib, sınmayıb. Xaraktercə inadkar olan aktrisa heç vaxt ruhdan düşməyib. Hər zaman böyük həvəslə, sənətinə tükənməz məhəbbətlə çalışıb, öz işini ustalıqla görməyə səy göstərib. Əminə xanım müsahibələrinin birində bildirib: "Camaat bu barədə maraqlanırdı, amma mən bu söhbətləri ürəyimə yaxın buraxmırdım. Mən özümü mərd aparırdım".
Əminə Yusifqızı mədəniyyətimizin inkişafında xidmətlərinə görə, 1982-ci ildə Əməkdar artist, 1998-ci ildə isə Xalq artisti fəxri adlarına layiq görülüb. 2016-cı ildə sənətkar "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunub.
Görkəmli aktrisa və bədii qiraət ustası, Xalq artisti Əminə Yusifqızı 2025-ci il oktyabrın 9-da, səksən doqquz yaşında dünyasını dəyişib. Sənətkar lent yazılarının yaddaşında qalan ifaları, oynadığı rolları ilə ehtiramla xatırlanır.
Zöhrə FƏRƏCOVA,
"Azərbaycan"
