İlon Maskdan Ukraynaya Starlink məhdudiyyəti 

 Dron müharibəsində yeni gərginlik

Müasir müharibələrdə bəzən hədəfi raketlər deyil, bir düymə, bir siqnal, hətta uzaqdan verilən bir qərar dəyişir. İndi isə Ukraynada dron hücumları ilə bağlı müzakirələrin mərkəzində peyk interneti və onun arxasındakı milyarder  İlon Mask dayanır.

Amerikalı sahibkar Ukrayna hərbçilərinin pilotsuz uçuş aparatları ilə hücumlar həyata keçirmək üçün mülki Starlink xidmətindən istifadə etdiklərini və bunun xidmət şərtlərini pozduğunu bildirib. Mask bu barədə X sosial şəbəkəsindəki hesabında yazıb: “Bu boşluq ötən həftə aradan qaldırılıb”.

Maskın sözlərinə görə, Starlink sistemindən insanları öldürmək məqsədilə dron hücumlarında istifadəyə heç vaxt icazə verilməyib və buna gələcəkdə də yol verilməməlidir. O, eyni zamanda Starlink ilə Starshield-in fərqli sistemlər olduğunu vurğulayıb. Bəs bu iki sistemin fərqi nədir? Starlink milyonlarla insanın internetə çıxışını təmin edən peyk şəbəkəsidir. Starshield isə ABŞ-nin  SpaceX şirkəti tərəfindən dövlət və hərbi ehtiyaclar üçün hazırlanıb. Başqa sözlə, biri əsasən internet bağlantısı, digəri isə təhlükəsiz rabitə və müdafiə məqsədləri üçün nəzərdə tutulub.

Amma söhbət müharibədən gedəndə texnologiyalar arasındakı bu fərq daha böyük məna daşıyır. Çünki müasir döyüş meydanında rabitənin kəsilməsi bəzən silahın özünün sıradan çıxması qədər əhəmiyyətli ola bilər. “İzvestiya” qəzetinin yazdığına görə, Mask Ukraynada münaqişənin sonsuzadək davam etməsini istəyən, lakin onun başa çatdırılması üçün real həll yolları təklif etməyən şəxsləri də sərt tənqid edib. “Mən ikiüzlü və bədniyyətli müharibə qızışdıranlara qarşı yalnız dərin nifrət hissi keçirirəm”, -  deyə milyorder bildirib.

Bu, Maskın peyk rabitəsi imkanlarının Ukraynadakı müharibəyə təsiri ilə bağlı ilk müzakirə deyil. Daha əvvəl onun Ukraynanın Starshield sistemindən istifadəsinə məhdudiyyətlər qoyulması barədə göstəriş verdiyi iddia olunmuşdu. KİV-in məlumatına görə, nəticədə Ukraynanın bəzi zərbə dronları və havada digər pilotsuz aparatları zərərsizləşdirmək üçün nəzərdə tutulan dronları effektivliyini itirmişdi.

“İzvestiya”nın yazdığına əsasən, bu addım Rusiyanın neft emalı zavodlarına edilən hücumlarla əlaqəli olub. Lakin məhdudiyyətlərin məhz  həmin hücumlara görə tətbiq edildiyi barədə iddia ayrıca təsdiq tələb edir. Daha sonra ABŞ Prezidenti Donald Trampın Maskdan Ukraynada Starshield sisteminin istifadəsinə qoyulan məhdudiyyətləri aradan qaldırmağı xahiş etdiyi barədə məlumat yayılıb. Ardınca Tramp Kiyevin sistemə çıxışının bərpa olunduğunu açıqlayıb.

Beləcə, peyklərdən gələn siqnallar təkcə internet bağlantısını deyil, müharibənin texnoloji tərəfini və siyasi müzakirələri də gündəmdə saxlayır. Bu hadisə bir daha göstərir ki, müasir dövrdə peyk rabitəsi sadəcə texnologiya məsələsi deyil — onun arxasında hərbi imkanlar, siyasi qərarlar və böyük məsuliyyət dayanır.

Züleyxa ƏLİYEVA. 

“Azərbaycan”