Bilmək istəyirəm

- İpoteka yolu ilə ev almaq istəyirəm. Güzəştli ipoteka kimlərə şamil olunur və bu imkandan yararlanmaq üçün hansı tələblər və sənədlər lazımdır?

Lamiyə SALAHZADƏ,

Ümid qəsəbəsi

- Sualınızla bağlı nəzərinizə çatdırırıq ki, güzəştli ipoteka kreditləri Azərbaycan Respublikası İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun vəsaiti hesabına, yalnız qanunvericilikdə müəyyən olunmuş güzəştli kateqoriyaya aid şəxslərə verilir. Güzəştli kateqoriyaya aid olmaq üçün şəxsin bu statusunu təsdiq edən sənəd təqdim olunmalıdır. İpoteka krediti almaq üçün əsas tələblər bunlardır: şəxsiyyət vəsiqəsi, nikah (və ya nikahın pozulması) haqqında şəhadətnamə, ailə tərkibi barədə sənədlər, iş yeri və gəlir barədə arayış, fərdi sahibkarlar üçün vergi bəyannaməsi, kredit tarixçəsi və sosial sığorta ödənişləri barədə məlumatlar, ipoteka qoyulan əmlakla bağlı dövlət reyestrindən çıxarış və güzəştli kateqoriyaya aid olmanı təsdiq edən sənəd. Sənədlər elektron sistem vasitəsilə təqdim edilir və müraciətlərə növbəlik əsasında baxılır. Əgər elektron sistemdə sənəd əldə etmək mümkün deyilsə, həmin sənəd birbaşa banka təqdim olunmalıdır. Müvəkkil bank 3 iş günü ərzində qərar qəbul edir və nəticəni elektron sistemdə yerləşdirir. Güzəştli ipoteka yalnız qanunvericilikdə nəzərdə tutulan şəxslərə şamil olunur və bu şəxslərin dairəsi, eləcə də tələb olunan sənədlər müvafiq qaydalarda dəqiq göstərilmişdir. Qaydalara əsasən, güzəştli ipotekadan aşağıdakı kateqoriyadan olan şəxslər yararlana bilərlər: 

a) Gənc ailənin üzvü olan aşağıdakı şəxslər: şəhidin övladları; Azərbaycan Respublikasının Vətən Müharibəsi Qəhrəmanının övladları; Azərbaycanın Milli Qəhrəmanının övladları; məcburi köçkün və ya ona bərabər tutulan şəxs; ən azı 3 il dövlət qulluğunda qulluq edən, o cümlədən dövlət qulluğunun xüsusi növündə xidmət keçən şəxs; ən azı 3 il dövlət ümumtəhsil müəssisəsində müəllim işləyən şəxs; fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi olan şəxs; idman sahəsində xüsusi xidmətləri olan şəxs (fəxri bədən tərbiyəsi və idman xadimi, ölkə miqyaslı yarışların qalibi (I yer), beynəlxalq miqyaslı yarışların mükafatçısı (I, II və ya III yer); ən azı 5 il jurnalist işləyən və Media Reyestrinə daxil edilmiş şəxs. 

b) Elmlər doktoru elmi dərəcəsi olan şəxs; 

c) Ən azı 15 il dövlət qulluğunda qulluq edən şəxs, o cümlədən dövlət qulluğunun xüsusi növündə xidmət keçən şəxs; 

d) Ən azı 3 il hərbi xidmətdə olan (müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olan hərbi qulluqçulardan başqa), həmçinin ehtiyata və istefaya buraxılmış Azərbaycan Respublikasının hərbi qulluqçuları; 

e) Ən azı 3 il daxili işlər orqanlarında xidmət keçən xüsusi rütbəsi olan şəxs; 

f) Ən azı 3 il elmi vəzifədə işləyən elmi işçilər; 

g) Ən azı 15 il dövlət ümumi təhsil müəssisəsində müəllim işləyən şəxs; 

h) Ən azı 15 il jurnalist işləyən və Media Reyestrinə daxil edilmiş şəxs; 

i) Şəhid ailəsinin üzvü (əri/arvadı); 

j) Azərbaycan Respublikasının Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı (özü, əri/arvadı). 

k) Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı (özü, əri/arvadı). 

Güzəştli ipoteka kreditindən istifadə etmək hüququ olan ailə və ya şəxs bu hüquqdan yalnız bir dəfə istifadə edə bilər.

- Anamın pensiya yaşına az qalıb, amma bu günə qədər heç bir yerdə işləməyib, sığorta stajı yoxdur. Atam 3 il əvvəl vəfat edib,  təqaüdə çıxa bilməsə də, fərdi hesabında müəyyən vəsait var. Belə halda anamın pensiyası necə hesablanacaq və ümumiyyətlə, pensiya almaq hüququ yaranacaqmı?

Sabir BİLALOV,

Oğuz rayonu

- Sualınıza cavab olaraq bildiririk ki, əgər ananızın sığorta stajı yoxdursa və heç bir yerdə işləməyibsə, yaşa görə əmək pensiyası almaq hüququ yaranmır. Yaşa görə əmək pensiyası üçün qanunvericilikdə müəyyən edilmiş pensiya yaşına çatmaq və ən azı tələb olunan sığorta stajına malik olmaq şərtdir. Sığorta stajı olmayan şəxslərə əmək pensiyası təyin edilmir və bu halda Dövlət Sosial Müdafiə Fondu tərəfindən pensiya təyinatından imtina edilir. Atanız vəfat etdiyindən və şəxsi hesabında müəyyən vəsait toplandığından, ananızın yalnız ailə başçısını itirməyə görə əmək pensiyası hüququna baxıla bilər. Lakin bunun üçün də vəfat etmiş şəxsin (atanızın) sığorta stajı olmalıdır. Əgər atanızın sığorta stajı yoxdursa, ananızın ailə başçısını itirməyə görə əmək pensiyası almaq hüququ da yaranmır. Bu halda, ananız yalnız sosial müavinət almaq hüququna malik ola bilər. Qanunvericiliyə əsasən, əmək pensiyası hüququ üçün əsas şərt sığorta stajının olmasıdır və bu şərt yerinə yetirilmədikdə əmək pensiyası təyin edilmir. Təcrübədə belə şəxslərə sosial müavinətlərin verilməsi nəzərdə tutulur.

Sualları cavablandırdı:

Fərhad NƏCƏFOV,

Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü