06 Noyabr 2026 18:58
1108
DÜNYA
A- A+
Qarğıdalı genləri düyünün məhsuldarlığını onlarla faiz artıra bilər  

Qarğıdalı genləri düyünün məhsuldarlığını onlarla faiz artıra bilər  


Avropa və Avstraliya biotexnoloqları ilk dəfə olaraq qarğıdalının yarpaq hüceyrələrində yüksək effektiv fotosintezi təmin edən beş əsas geni uğurla düyünün genomuna yerləşdiriblər. Bu yenilik düyünün məhsuldarlığını onlarla faiz artırmağa imkan verə bilər. Alimlərin tədqiqatı “Nature Plants” elmi jurnalında dərc olunub.

“Təbiətdəki bitkilərin əksəriyyəti enerjini toplamaq üçün C3 fotosintezindən istifadə edir. Qarğıdalı və bəzi digər ot bitkiləri isə daha səmərəli olan C4 fotosintez mexanizminə malikdir. Gələcəkdə bu mexanizmlə əlaqəli fermentlər zəncirinin düyü hüceyrələrinə köçürülməsi onun məhsuldarlığını 50 faiz və daha çox artırmağa imkan verə bilər”, - deyə tədqiqatda bildirilir.

Tədqiqat müəlliflərinin izahına görə, Almaniyanın Bitki Molekulyar Fiziologiyası İnstitutunun aparıcı elmi əməkdaşı Con Lannın rəhbərlik etdiyi Avstraliya və Avropa alimlərindən ibarət qrup bu istiqamətdə uzun müddətdir araşdırmalar aparır. Yer üzündəki bitkilərin əksəriyyəti milyonlarla ildir günəş işığının enerjisindən istifadə edərək karbon qazını üç karbon atomundan ibarət olan fosfoqliserin turşusuna çevirir. Bu proses C3 fotosintezi adlanır.

Təxminən 30 milyon il əvvəl qarğıdalı, şəkər qamışı və digər ot bitkilərinin əcdadlarında daha səmərəli fotosintez forması - C4 fotosintezi meydana gəlib. Bu mexanizm zamanı karbon qazı dörd karbon atomundan ibarət oksaloasetat turşusuna çevrilir. Alimlər uzun müddətdir bu fotosintez mexanizmini müxtəlif kənd təsərrüfatı bitkilərinə köçürməyə çalışırlar. Lakin əvvəlki tədqiqatlarda fotosintez prosesində iştirak edən əsas fermentlərin yalnız bir hissəsini dəyişdirmək mümkün olmuşdu.

Avropa və Avstraliya biotexnoloqları isə düyünün genomunu modifikasiya etmək üçün yeni yanaşma hazırlayıblar. Bu üsul onlara qarğıdalıda C4 fotosintezinin fəaliyyətini təmin edən beş əsas genetik elementi düyünün DNT-sinə köçürməyə imkan verib. Bunun üçün alimlər genlərdən biri olan ZmNADP-ME-ni ciddi şəkildə modifikasiya edərək eksperimental düyü sortunun genomuna yerləşdiriblər. Daha sonra bu bitkini fotosintezlə əlaqəli digər dörd geni daşıyan düyü nümunəsi ilə çarpazlaşdırıblar. Sonrakı təcrübələr göstərib ki, əldə edilən düyü variantları karbon qazını aktiv şəkildə oksaloasetat turşusuna çevirir. Bu nəticə yeni fotosintez zəncirinin işlək olduğunu təsdiqləyib.

Hələlik düyü hüceyrələrində bu mexanizmin aktivliyi qarğıdalı yarpaqlarındakı səviyyədən bir neçə dəfə aşağıdır. Bununla belə, alimlər gələcək tədqiqatlar nəticəsində bu problemi aradan qaldıracaqlarına və rekord məhsuldarlığa malik yeni düyü sortları yaradacaqlarına ümid edirlər.


Ülkər XASPOLADOVA,

“Azərbaycan”


Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Azərbaycan-Vyetnam əlaqələri yüksələn xətlə inkişaf edir

13:46
22 Noyabr

Livan Respublikasının Prezidenti Zati-aliləri General Jozef Auna  

12:50
22 Noyabr

Azərbaycanda sabaha gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb

12:28
22 Noyabr

Zəfər və inkişaf yolunun siyasi avanqardı: Yeni Azərbaycan Partiyası

10:57
22 Noyabr

Gəncədə YAP-ın yaradılmasının 34-cü ildönümü qeyd olunub

10:43
22 Noyabr

Azərbaycan-Vyetnam əlaqələri yeni mərhələdə

10:34
22 Noyabr

Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama səfəri ilə bağlı daha bir videoçarx paylaşılıb VİDEO

23:39
21 Noyabr

Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

22:13
21 Noyabr

Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonası açılıb

21:56
21 Noyabr

ABŞ Milada qədər Ukrayna və Rusiya arasında yeni sülh danışıqları təşkil etməyi planlaşdırır  

19:36
21 Noyabr

Yeni Dehlidə Azərbaycan-Nepal mədəni əməkdaşlığı müzakirə olunub  

18:21
21 Noyabr

Adil Kərimli Hindistanın mədəniyyət və turizm naziri ilə görüşüb  

17:31
21 Noyabr

Volodimir Zelenski: Rusiya Ukraynanın körpülərinə yüzdən çox hücum edib  

17:22
21 Noyabr

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

16:38
21 Noyabr

Bakıda Kəlağayı Festivalının açılışı olub 

15:43
21 Noyabr

Azərbaycanın və Vyetnamın birinci xanımları Hanoyda İrs Evində olublar

15:31
21 Noyabr

Prezident: Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq 

15:03
21 Noyabr

Prezident İlham Əliyev: Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır 

14:59
21 Noyabr

Vyetnam Prezidenti: Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq 

14:53
21 Noyabr

To Lam: Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur VİDEO  

14:51
21 Noyabr

Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib

14:47
21 Noyabr

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!