12 Noyabr 2026 14:11
842
SİYASƏT
A- A+
Konstitusiyamız müstəqil Azərbaycan dövlətçiliyinin hüquqi təməlidir  

Konstitusiyamız müstəqil Azərbaycan dövlətçiliyinin hüquqi təməlidir  


Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası xalqımızın çoxəsrlik dövlətçilik ənənələrinin, milli iradəsinin və müasir hüquqi düşüncəsinin təcəssümüdür. Bu sənəd yalnız dövlətin ali hüquqi aktı deyil, həm də milli kimliyimizin, suverenliyimizin və demokratik inkişaf yolumuzun əsasını təşkil edir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin qeyd etdiyi kimi: “Konstitusiyamız ümumbəşəri dəyərlərə və mütərəqqi milli ənənələrə söykənərək, bu günün reallıqlarını, dövlətin, cəmiyyətin inkişaf perspektivlərini əks etdirir." Bu yanaşma Konstitusiyanın həm hüquqi, həm də siyasi-mənəvi mahiyyətini aydın ifadə edir.

Azərbaycanın konstitusiya tarixinin başlanğıcı XX əsrin əvvəllərinə təsadüf edir. 1918-ci ildə yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Şərqdə ilk demokratik respublika kimi dövlətçilik tariximizdə mühüm yer tutsa da, cəmi 23 ay mövcud olduğundan Konstitusiya qəbul edə bilmədi. Azərbaycanın ilk Konstitusiyası 1921-ci il mayın 19-da I Ümum-Azərbaycan Sovetlər Qurultayında qəbul edildi. Sonrakı illərdə sovet dövlət quruluşunun inkişaf xüsusiyyətləri ilə əlaqədar bu konstitusiyaya düzəlişlər edildi, yeni konstitusiyalar qəbul olundu. Azərbaycanın 1978-ci il Konstitusiyası milli dövlətçilik baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Ulu Öndər Heydər Əliyevin qətiyyətli mövqeyi və təşəbbüsü nəticəsində Azərbaycan dili Konstitusiyada dövlət dili kimi təsbit edildi. Bu, milli özünüdərkin güclənməsinə, ana dilinin dövlətçilik sistemində mövqeyinin möhkəmlənməsinə və gələcək müstəqilliyin ideoloji əsaslarının formalaşmasına mühüm töhfə verdi.

1991-ci ildə dövlət müstəqilliyinin bərpası Azərbaycanın qarşısında yeni siyasi və hüquqi sistem qurmaq vəzifəsi qoydu. Lakin 1991–1993-cü illərdə ölkədə hökm sürən siyasi böhran, hakimiyyət çəkişmələri və idarəetmədəki xaos bu prosesin həyata keçirilməsinə ciddi maneələr yaradırdı. Xalqın tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan Ulu Öndər Heydər Əliyev ilk növbədə dövlətçiliyi süqut təhlükəsindən xilas etdi, siyasi sabitliyi təmin etdi və hüquqi dövlət quruculuğunun əsasını qoydu. Məhz onun rəhbərliyi ilə yeni Konstitusiya layihəsinin hazırlanması üçün xüsusi komissiya yaradıldı. Geniş ictimai müzakirələrdən sonra layihə 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq referendumuna çıxarıldı və qəbul edildi. Referendumda seçicilərin 86 faizi iştirak etdi, onların 91,9 faizi Konstitusiyanın lehinə səs verdi. Beləliklə, müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyası ölkənin gələcək siyasi, hüquqi və sosial-iqtisadi inkişafının möhkəm təməlini formalaşdırdı. Prezident İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, Heydər Əliyevin bilavasitə rəhbərliyi ilə hazırlanmış Konstitusiya xalqımızın dövlətçilik ənənələrinə, milli və ümumbəşəri dəyərlərə əsaslanaraq demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət quruculuğu üçün möhkəm zəmin yaradıb.

Əsas Qanunla Azərbaycanda hakimiyyət bölgüsü prinsipi təsbit edildi, qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyətinin səlahiyyətləri müəyyənləşdirildi. İnsan hüquq və azadlıqları dövlətin ali məqsədi kimi qəbul olundu, mülkiyyət toxunulmazlığı, sahibkarlıq azadlığı və iqtisadi fəaliyyətin digər fundamental prinsipləri hüquqi təminat aldı. Konstitusiyanın 48 maddəsinin insan hüquq və azadlıqlarına həsr edilməsi dövlətin vətəndaş mərkəzli inkişaf modelinə verdiyi önəmi göstərir. Milli, dini, irqi və sosial mənsubiyyətindən asılı olmayaraq hər kəsin qanun qarşısında bərabərliyi demokratik cəmiyyətin əsas prinsiplərindən biri kimi müəyyən edildi.

Cəmiyyətin və dövlət idarəçiliyinin inkişafı Konstitusiyanın da müasir çağırışlara uyğun təkmilləşdirilməsini zəruri edirdi. Bu məqsədlə 2002, 2009 və 2016-cı illərdə ümumxalq referendumları ilə konstitusiyaya dəyişikliklər edildi. Həmin dəyişikliklər idarəetmə sisteminin təkmilləşdirilməsinə, vətəndaş hüquqlarının təminatının genişləndirilməsinə və dövlət institutlarının fəaliyyətinin müasir tələblərə uyğunlaşdırılmasına xidmət etdi. Xüsusilə 2016-cı il referendumunda vitse-prezidentlik institutunun yaradılması dövlət idarəçiliyində yeni institusional mərhələnin əsasını qoydu.

Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi dövründə Konstitusiyanın prinsipləri daim praktikada öz təsdiqini tapıb. Xüsusilə 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsində əldə edilən Qələbə Konstitusiyanın 2-ci maddəsində təsbit olunmuş dövlətin ərazi bütövlüyü prinsipinin bərpası anlamına gəlirdi. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən antiterror tədbirləri ilə bu proses tam yekunlaşdı və Konstitusiyanın hüquqi qüvvəsi bütün ərazilərimizdə bərqərar oldu. Bu, Azərbaycan xalqının dövlətə sədaqətinin, orduya etimadının və Konstitusiya ilə təsbit olunmuş milli suverenliyin real təminatıdır.

Bu gün Azərbaycan Konstitusiyası dövlət idarəçiliyinin, siyasi və iqtisadi islahatların, hüquqi sistemin və ictimai münasibətlərin əsas istiqamətlərini müəyyən edən ali hüquqi sənəd kimi ölkənin inkişafında mühüm rol oynayır. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi dövlətçilik strategiyası Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə yeni tarixi reallıqlara uyğun davam etdirilir. Ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam təmin etmiş Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri əldə olunan tarixi nailiyyətləri hüquqi, siyasi və institusional baxımdan daha da möhkəmləndirməkdir. Konstitusiyamız dövlət suverenliyinin, xalqın iradəsinin, vətəndaş həmrəyliyinin və gələcək inkişaf strategiyasının hüquqi təminatıdır. Azərbaycanın güclü, müstəqil və suveren dövlət kimi gələcək inkişafı da məhz bu fundamental prinsiplərin qorunması və ardıcıl həyata keçirilməsi ilə bağlıdır.


Vasif Qafarov,

Milli Məclisin deputatı


Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Azərbaycan-Vyetnam əlaqələri yüksələn xətlə inkişaf edir

13:46
22 Noyabr

Livan Respublikasının Prezidenti Zati-aliləri General Jozef Auna  

12:50
22 Noyabr

Azərbaycanda sabaha gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb

12:28
22 Noyabr

Zəfər və inkişaf yolunun siyasi avanqardı: Yeni Azərbaycan Partiyası

10:57
22 Noyabr

Gəncədə YAP-ın yaradılmasının 34-cü ildönümü qeyd olunub

10:43
22 Noyabr

Azərbaycan-Vyetnam əlaqələri yeni mərhələdə

10:34
22 Noyabr

Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama səfəri ilə bağlı daha bir videoçarx paylaşılıb VİDEO

23:39
21 Noyabr

Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

22:13
21 Noyabr

Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonası açılıb

21:56
21 Noyabr

ABŞ Milada qədər Ukrayna və Rusiya arasında yeni sülh danışıqları təşkil etməyi planlaşdırır  

19:36
21 Noyabr

Yeni Dehlidə Azərbaycan-Nepal mədəni əməkdaşlığı müzakirə olunub  

18:21
21 Noyabr

Adil Kərimli Hindistanın mədəniyyət və turizm naziri ilə görüşüb  

17:31
21 Noyabr

Volodimir Zelenski: Rusiya Ukraynanın körpülərinə yüzdən çox hücum edib  

17:22
21 Noyabr

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

16:38
21 Noyabr

Bakıda Kəlağayı Festivalının açılışı olub 

15:43
21 Noyabr

Azərbaycanın və Vyetnamın birinci xanımları Hanoyda İrs Evində olublar

15:31
21 Noyabr

Prezident: Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq 

15:03
21 Noyabr

Prezident İlham Əliyev: Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır 

14:59
21 Noyabr

Vyetnam Prezidenti: Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq 

14:53
21 Noyabr

To Lam: Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur VİDEO  

14:51
21 Noyabr

Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib

14:47
21 Noyabr

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!