“Oktyabrın 19-da albertalılar aydın seçim etdilər. Onlar birliyi... seçdilər. Ən əsası isə Kanadanı seçdilər", - deyə Kanadanın Baş naziri Mark Karni referendumun ilkin nəticələri barədə şərh verib.
Referendumun tam nəticələri yalnız seçki məntəqələri bağlandıqdan 2 gün sonra məlum ola bilər. Yekun rəsmi nəticələr isə oktyabrın 29-da gözlənilir.
Alberta Kanadanın əsas neft və qaz istehsal edən əyalətidir və ölkənin neft hasilatının təxminən 80 faizi onun payına düşür. Xam neft Kanadanın ən çox ixrac etdiyi məhsuldur və keçən il bu sahədən 142 milyard Kanada dolları (100 milyard ABŞ dolları) gəlir əldə edilib.
Ölkənin qərbində yerləşən Alberta okeana çıxışı olmayan ərazidir və burada çıxarılan neftin böyük hissəsi ABŞ-dəki neft emalı zavodlarına ixrac olunur.
Müstəqillik tərəfdarları əyalətin mərkəzi hökumətə çox pul verdiyindən və qarşılığında çox az vəsait aldığından şikayətlənirlər. Onlar Albertanın neft ehtiyatlarının dünyada Venesuela, Səudiyyə Ərəbistanı və İrandan sonra dördüncü yerdə olduğunu qeyd edirlər. Bundan əlavə, onlar son 10 ildə Kanadanı idarə edən Liberal Partiyanın iqlim dəyişikliyinə çox diqqət yetirdiyini və Albertanın neft və qaz sektorunun inkişafına mane olduğunu bildirirlər.
Lakin müstəqilliyin əleyhdarları, o cümlədən Albertanın Baş naziri Daniel Smit əyalətin Kanadadan ayrılacağı halda, yeni bir ölkə qurmaq üçün ilk 5 il ərzində hər il 50 milyard ilə 170 milyard dollar arasında vəsait lazım olacağını deyirlər. Ən əsası, müstəqil Alberta Daxili Gəlir Xidmətindən Xarici İşlər və Müdafiə nazirliklərinə qədər bütün dövlət qurumlarını yaratmalı, öz konstitusiyasını hazırlamalı və qəbul etməli, öz məhkəmə sistemini qurmalı, milli parklar və hərbi bazalar daxil federal mülkiyyəti Kanada ilə bölüşməli, bundan əlavə, Kanadanın milli borcunun mütənasib payını öz üzərinə götürməli olacaq.
Alberta Kanadanın paytaxtı Ottavadan təxminən 2900 kilometr məsafədədir. 5,1 milyon insanın yaşadığı əyalətdə Kanadanın ən böyük iki şəhəri olan Edmonton və Kalqari yerləşir. Alberta adambaşına düşən ÜDM-ə görə Kanadanın ən zəngin əyalətidir.
Rizvan CƏFƏROV
