Bolqarıstan Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasında həmin respublikanın Prezidenti İliyana Yotova və 10-dan artıq müxtəlif bələdiyyələrinin rəhbərləri, həmçinin Şuşa şəhəri ilə qardaşlaşmış Veliko Tırnovo şəhərinin meri səviyyəsində təmsil olunur. Mayın 17-də Prezident İlham Əliyev ali qonaq - Bolqarıstanın Prezidenti ilə görüşüb.
Bolqarıstanın dövlət başçısı İliyana Yotova hazırda dünyada müharibələrin və münaqişələrin olduğu bir şəraitdə aktual mövzuya həsr olunmuş bu mühüm tədbirin Azərbaycanda keçirilməsini böyük hadisə kimi qiymətləndirib. Azərbaycanla Bolqarıstan arasında enerji sahəsində əməkdaşlığın əhəmiyyəti vurğulanıb. Bu xüsusda "Həmrəylik Halqası" (STRING) layihəsinin önəmi qeyd edilib. Ölkələrimiz arasında səmərəli əməkdaşlığın qarşılıqlı hörmət və etimad əsasında möhkəmləndiyi vurğulanıb, enerji, həmçinin elektrik enerjisinin ixracı, kənd təsərrüfatı, turizm və digər sahələrdə əlaqələrin perspektivləri müzakirə olunub.
Qeyd edək ki, Azərbaycan və Bolqarıstan arasında iqtisadi əlaqələr əsasən enerji, ticarət, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı və turizm sahələrini əhatə edir. Nəqliyyat və tranzit sahəsində ölkələrimiz Qara dəniz hövzəsi imkanlarından istifadə etməklə əlaqələrini yükdaşımaların həcmini artırmağa və yeni nəqliyyat dəhlizləri yaratmağa çalışır. Kənd təsərrüfatı məhsullarının mübadiləsi, əczaçılıq sənayesində birgə müəssisələrin qurulması və innovativ texnologiyaların tətbiqi istiqamətində addımlar atılır. İki ölkənin Hökumətlərarası İqtisadi Əməkdaşlıq Komissiyası iş adamları üçün əlverişli şərait yaradaraq qeyri-neft sektoru üzrə ticarət dövriyyəsini artırmağı hədəfləyir.
İki ölkə arasında strateji tərəfdaşlıq xüsusilə Avropanın enerji təhlükəsizliyinə verilən töhfələr sayəsində dinamik şəkildə inkişaf edir. Başqa sözlə, energetika sektoru iqtisadi əlaqələrin özəyini təşkil edir. Azərbaycan təbii qazının (xüsusilə Yunanıstan-Bolqarıstan Qaz İnterkonnektoru - IGB vasitəsilə) Bolqarıstana nəqli bu ölkənin enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır.
Xatırladaq ki, IGB 2022-ci il oktyabrın 1-də Bolqarıstan Respublikasının paytaxtı Sofiya şəhərində açılıb və Prezident İlham Əliyev mərasimdə iştirak edib.
Enerji əməkdaşlığında "Həmrəylik Halqası" layihəsi xüsusi önəm kəsb edir. Bu, Azərbaycan təbii qazının mövcud boru kəmərləri vasitəsilə Bolqarıstan, Rumıniya, Macarıstan və Slovakiyaya nəqlini genişləndirməyi hədəfləyən strateji enerji təşəbbüsüdür. İlkin mərhələdə ildə 5 milyard kubmetr qazın tədarükü planlaşdırılır ki, bu da Avropanın enerji təhlükəsizliyinin şaxələndirilməsinə mühüm töhfə verir.
Layihənin əsas xüsusiyyətləri nədən ibarətdir? Burada marşrut Azərbaycan qazının Türkiyə, Bolqarıstan və Rumıniya üzərindən Mərkəzi və Cənub-Şərqi Avropaya ötürülməsini nəzərdə tutur. Beləliklə, layihə iştirakçı tərəflərin - Azərbaycan, Bolqarıstan, Rumıniya, Macarıstan, Slovakiya və Türkiyə arasında əməkdaşlığa əsaslanır.
Məqsəd isə mövcud interkonnektorların (boru birləşmələrinin) potensialından istifadə edərək "Cənub qaz dəhlizi"nin ötürücülük qabiliyyətini artırmaq və Avropanın təbii qaza olan tələbatını qarşılamaqdır.
Azərbaycan-Bolqarıstan arasında "yaşıl enerji" əməkdaşlıq və tərəfdaşlığının da perspektivləri böyükdür. Bir il əvvəl Bolqarıstan hökuməti Bolqarıstan, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyənin enerji nazirlikləri arasında "yaşıl enerji"nin ötürülməsi və ticarəti sahəsində əməkdaşlığa dair Anlaşma Memorandumunun layihəsini təsdiqləyib. Memorandumun tərəfləri birgə "yaşıl enerji" layihələrini təşviq etmək, lazımi infrastruktur qurmaq, bilik və texnologiya mübadiləsini sürətləndirmək və qarşılıqlı faydalı təşəbbüsləri təşviq etmək barədə razılığa gəliblər.
Dörd ölkənin enerji nazirlikləri sistemlər arasında əlaqəni təkmilləşdirmək imkanlarının araşdırılması, elektrik enerjisinin ötürülməsi və ticarət imkanlarının genişləndirilməsi üçün birgə investisiya layihələrinin həyata keçirilməsində dövlət və özəl sektor qurumları arasında daha sıx əlaqələri asanlaşdıracaq. Memorandumda enerji infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi və bərpaolunan enerjidən istifadənin artırılması nəzərdə tutulur. Sənəd üç il müddətinə bağlanılıb və tərəflərdən hər hansı biri onu ləğv etməyi qərara almazsa, yenidən növbəti üç il üçün qüvvədə olacaq.
Göründüyü kimi, Bolqarıstan Azərbaycanın "yaşıl enerji" layihələrində əsasən transmilli enerji dəhlizləri, birgə müəssisələr və elektrik enerjisinin idxalı və tranziti vasitəsilə iştirak edir. Bu əməkdaşlıq bir neçə istiqamətləri əhatə edir. Avropaya "yaşıl elektrik enerji"sinin ötürülməsini nəzərdə tutan dəhliz layihəsinin əsas tərəflərindən biri də məhz Bolqarıstandır. Bolqarıstan hökuməti Azərbaycandan Avropaya "yaşıl enerji"nin təchizatı üzrə birgə müəssisənin yaradılması təşəbbüslərinə və sazişlərə qoşulub.
Bu ölkə özünün inkişaf etmiş elektrik ötürmə sistemindən istifadə etməklə, "yaşıl enerji"nin Qara dənizdən keçərək digər Avropa ölkələrinə ötürülməsində həm alıcı, həm də mühüm tranzit rolunu oynayır.
İki ölkə arasında təkcə enerji ticarəti deyil, həm də universitetlər və özəl sektor səviyyəsində bərpaolunan enerji, nüvə texnologiyaları, "yaşıl enerji" təchizatı zənciri və enerji təhlükəsizliyi sahələrində elmi-texniki əməkdaşlıq həyata keçirilir.
Ölkələrin enerji nazirlikləri arasında bu məsələlərin müzakirəsi və layihələrin icrası Azərbaycanın Energetika Nazirliyi və Bolqarıstanın Energetika Nazirliyi vasitəsilə strateji tərəfdaşlıq çərçivəsində davam etdirilir.
Flora SADIQLI,
"Azərbaycan"
